Suad Dərviş – Ankara məhbusu

suad_dervish_ankara_mehbusuBu həftə kitab rəfimdə Türk ədəbiyyatının ən dəyərli klassiklərindən adlandırdığım Suad Dərvişin “Ankara məhbusu” romanı var. İlk əvvəl qeyd edim ki, bu bir nəfəsə oxunulan romanlar silsiləsindəndir. Suad Dərviş Türkiyə Cumhuriyyətinin yarandığı ilk illərdən istər təhsili, istərsə də həyat tərzi ilə müasir və təhsilli Türk qadının formalaşmasında əvəzsiz rol oynamış publisist-qadın idi. Romanlarının cəsur dili 1930-1950-ci illər Türkiyəsində cəmiyyət tərəfindən böyük narazılıqla qarşılansa da sonradan onun hərəkətverici faktorlarından birinə çevrilmişdi.

Roman tibb universitetinin tələbəsi Vəsfinin monoloqu ilə başlayır. Vəsfi anası ilə yalnız yaşayan, sadəlöv bir tələbədir. Qonşuluqda yaşayan Zeynəb adlı qıza aşiqdir lakin hisslərini ona açmaqda çətinlik çəkir. Zeynəb isə təhsilsiz, şıltaq, lakin gözəl qızdır. Romanın ilk hissəsi onların gənclik illərini əhatə edir. Daha sonra hissə-hissə məhəllə sakinlərini, Vəsfinin anasının və əmisinin həyatını təsvir edir.

Romanın ortaları oxucuya bir az sıxıcı gələ bilər lakin kulminasiya nöqtəsi olduqca maraqlı şəkildə işlənilib. Romanın bir mənfi cəhəti köməkçi obrazlara həddindən artıq çox vaxt ayrılmasıdır. Düşünürəm ki, dialoqlarda onlara daha az yer verilsəydi daha məqsədəuyğun olardı. Lakin yenə də roman öz süjet xətti ilə oxucunun yaddaşına həkk edilir. Romanda incə formada siyasi motivlərə də toxunulur. Gənc oxuculara, xüsusən də tələbələrə romanı tövsiyə edirəm.