Doğu’da Rusya – Çin Ortaklığı

images

Doğu’da günden güne artan Çin etkisi artık Rusya sınırlarına kadar dayanmış bulunmaktadır. Enerji kaynakları çeşitliliğini artıran Çin Cumhuriyeti, Suriye meselesindeki tavrıyla Rusya Cumhurbaşkanı V. Putin’e yürütmüş olduğu diplomaside de destek vermeye devam etmektedir.

Rusya’nın, Suriye’de Beşar Esad’a BM’deki desteği aynı zamanda donanmaya bağlı savaş gemilerini de Akdeniz’e sevk etmesi bölgede değişen güç dengelerinin haberci olarak görülmektedir.
ABD’nin dikkatinin Mısır’da “Müslüman Kardeşler” tarafından başlatılan olaylara yönelmiş olmasından yararlanan Rusya, Suriye ve civarındaki bölgede askeri gücünü artırmaya devam etmektedir. Son olarak Akdeniz’deki savaş gemilerinin beklentileri karşılamaması üzerine Pasifik Okyanusunda görev yapan savaş gemilerini de Suriye açıklarına doğru hareket emri verildi.

Suriye krizine ilaveten Rusya ve Çin, diğer ülkelerle de ekonomik ve siyasi varlığını güçlendirmek niyetinde. Mısır’daki hükümet değişikliğinden hemen sonra yeni kabineyle temas kuran V. Putin gelecekte yeni ortaklıklar kurmak istediklerini beyan etti. Öyle görülüyor ki, devlet başkanı Sovyet Rusya’sı döneminde bu ülkenin müttefiki olmuş bazı Arap ülkelerini yeniden kendi çatısı altında birleştirmeye kararlı. Bunun bir diğer örneği de Rusya’nın Irak ile olan ilişkilerinin son durumu olsa gerek. Irak’ta 1960 yıllarda iktidara gelen BAAS partisi SSCB ile yakın ilişkiler kurarak kendisine inanılmaz derecede büyük askeri destek sağlamıştı.

“The Diplomat” dergisinde yayımlanan bir makalede artık Orta Doğunun Rusya için stratejik önem taşımadığını, aksine burada Çin’in her geçen gün daha da güçlendiğini dile getirilmektedir. Rusya’nın böyle bir politikadaki amacı Batının “Libya senaryosunu” tekrarlamasına veya kendisini kandırmasına izin vermemesidir. Zira Suriye’de Sünni bir rejimin iktidara gelmesi Moskova’nın Orta Doğudaki son müttefikini de kaybetmesi anlamına gelecektir. Bu politikanın başarılı ya da başarısız olacağını şimdiden söylemek de oldukça zor gözükmektedir.

Çin, Suriye meselesinde Rusya’nın BM’de lider rolü oynamasına itiraz etmemiştir ve oylamada ona destek çıkarak muhtemel bir savaşın aleyhine de oy kullanmıştır. Ayrıca kendi büyükelçiliğini de Şam’da muhafaza ederek Rusya’ya destek olmuştur. Lakin ortağından farklı olarak Sünni ülkelerle ekonomik ilişkilerini de daha ileriye götürmüş ve bölge ülkeleri ile Esad arasında çatışma çıkması durumunda askeri varlığının bölgeye gitmeyeceğini belirtmiştir.

Rusya’nın Orta Doğuyla uğraşmasını fırsat bilen Çin, Orta Asya’daki varlığını genişleterek birçok ülke ile yeni ekonomik ilişkiler kurmaktadır. Çin Komünist Partisi Genel Sekreteri Si Tszinplin bu ülkelere ziyarette bulunarak uzun süreli bir turneye çıktı.

Tüm bunları göz önünde bulundurarak Rusya’nın işin sonunda Orta Doğu’yu ya da Orta Asya’yı kaybetme tehlikesinin son derece yüksek olduğunu söylemek mümkün gözüküyor.

FUAD T. ŞAHBAZOV
AFASAM ARAŞTIRMACISI